Bel ağrısında ameliyatsız seçeneklerden biri olan radyofrekans tedavisiyle ilgili 2026’da yayımlanan çalışmalar iki farklı tablo çiziyor. ABD’deki University of Wisconsin-Madison’da yapılan ve Pain and Therapy dergisinin Ağustos 2026 sayısında yayımlanan çalışmada, 165 işlemde hastaların ağrı puanı ortalama 6,42’den 3,61’e indi. Şubat 2026’da yayımlanan ve işlemi sahte (plasebo) işlemle karşılaştıran altı randomize denemeyi inceleyen derleme ise faset eklem kaynaklı bel ağrısında radyofrekansın sahte işlemden üstün çıkmadığını bildirdi.

Wisconsin çalışması ne buldu?

Çalışma, bel omurlarındaki faset eklemlerin kireçlenmesine bağlı kronik bel ağrısı nedeniyle 2015 ile Nisan 2024 arasında termal radyofrekans uygulanan hastaların kayıtlarını geriye dönük olarak inceledi. 195 işlemden ağrı puanı eksik olanlar ve araya başka tedavi girenler çıkarıldıktan sonra 148 hasta (95 kadın, 53 erkek) değerlendirmeye alındı. Hastaların yaş ortalaması 57,39 idi.

• 0–10 arası ağrı ölçeğinde (VAS) ortalama puan işlem öncesi 6,42, işlem sonrası 3,61 oldu. Fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu.
• 165 işlemin 145’inde ağrıda iyileşme bildirildi (yüzde 87,88).
• 11’inde ağrının tamamen geçtiği, 11’inde değişiklik olmadığı, 13’ünde ise şikâyetin kötüleştiği kaydedildi.

Araştırmacılar sonuçların, geleneksel tedavilere yanıt vermeyen faset kaynaklı kronik bel ağrısında termal radyofrekansın etkili bir seçenek olduğunu desteklediğini yazdı. Ancak çalışmada karşılaştırma grubu yok: Hastaların ağrısındaki azalmanın ne kadarının işlemden, ne kadarının zamanla kendiliğinden düzelmeden kaynaklandığı bu tasarımla ayrılamıyor. Makalenin çıkar beyanında, ilk yazarın derginin yayın kurulu üyesi olduğu, ancak hakem seçimine ve yayın kararına katılmadığı belirtiliyor.

Sahte işlemle karşılaştıran denemeler ne diyor?

Kazakistan’daki araştırmacıların Journal of Pain Research’te 16 Şubat 2026’da yayımladığı sistematik derleme, radyofrekansı sahte işlemle ya da başka bir tedaviyle karşılaştıran altı randomize kontrollü denemeyi ağrının kaynağına göre ayırdı:

• Faset eklem ağrısı: Medial dal radyofrekansı, izlenen süre içinde sahte işlemden üstün bulunmadı.
• Disk kaynaklı ağrı: Ramus communicans sinirine uygulanan radyofrekans sahte işlemden üstün çıkmadı; ağrı her iki grupta da zamanla azaldı.
• Sakroiliak eklem ağrısı: Sonuçlar tutarsız. Klasik yöntemde özgül bir tedavi etkisi görülmezken, şerit lezyon, kapsüler ya da soğutmalı radyofrekans gibi tekniklerin kullanıldığı bazı denemelerde 12 aya kadar anlamlı farklar bildirildi.

Yazarlar, sonuçların az sayıda denemeye dayandığını ve kesin klinik öneri yapılabilmesi için daha fazla yüksek kaliteli, sahte işlem kontrollü denemeye ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Yanıtı arayan yeni deneme: ASTRAL

Bu soruyu yanıtlamak için University of Washington, ABD Ulusal Artrit, Kas-İskelet ve Deri Hastalıkları Enstitüsü (NIAMS) desteğiyle ASTRAL adlı bir deneme başlattı. ClinicalTrials.gov kaydına göre deneme 4 Şubat 2026’da başladı ve hasta almaya devam ediyor. Kronik bel ağrısı olan yaklaşık 300 kişinin üç gruba rastgele ayrılması planlanıyor: klasik elektrotla radyofrekans, çok uçlu elektrotla radyofrekans ve sahte işlem. Hasta, araştırmacı ve sonucu değerlendiren kişi hangi grupta olunduğunu bilmeyecek. Birincil sonuç olarak üçüncü aydaki bel kaynaklı işlev kısıtlılığı ölçülecek; ana verilerin Mart 2029’da tamamlanması öngörülüyor.

Radyofrekans tedavisi nedir, kimlere uygulanıyor?

Bel ağrısında uygulanan radyofrekans, ağrıyı ileten küçük sinir dallarına ince bir iğne elektrotla ulaşılıp ısı enerjisi verilmesine dayanıyor. Nursing dergisinin Nisan 2026 sayısındaki derlemeye göre bel ağrısı yaşayanların yüzde 15 ile 45’inde ağrının kaynağı faset eklemler. Aynı yazıya göre radyofrekans, ilaç ve fizik tedavi gibi koruyucu tedaviler sonuç vermediğinde gündeme geliyor; ayaktan yapılan bir işlem ve hastalar kısa sürede günlük işlerine dönebiliyor.

İşlemin lokal anesteziyle ve görüntüleme eşliğinde nasıl yapıldığı, termal ve pulsed (atımlı) radyofrekans arasındaki fark ve işlem sonrası süreç, bir beyin ve omurga cerrahının radyofrekans tedavisi yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Bacakta ilerleyen güç kaybı, idrar ya da dışkı kontrolünde bozulma gibi bulgular sinir basısına işaret edebilir ve acil değerlendirme gerektirir. Bu haber bilgilendirme amaçlıdır; tedavi kararı hekim muayenesiyle verilir.

Sık sorulan sorular

Radyofrekans bel ağrısını geçiriyor mu?
Wisconsin’deki geriye dönük çalışmada 165 işlemin 145’inde ağrıda iyileşme, 11’inde tam düzelme bildirildi; 13’ünde ise şikâyet kötüleşti. Sahte işlemle karşılaştıran altı denemeyi inceleyen 2026 derlemesi ise faset ve disk kaynaklı bel ağrısında radyofrekansın sahte işlemden tutarlı biçimde üstün çıkmadığını bildirdi.

Radyofrekans tedavisi ameliyat mı?
Hayır. Kesi açılmadan, ince bir iğne elektrotla yapılan girişimsel bir işlem. Nursing dergisindeki derlemeye göre ayaktan yapılıyor ve hastalar kısa sürede günlük işlerine dönebiliyor.

Radyofrekans hangi bel ağrısında kullanılıyor?
En çok bel omurlarındaki faset eklemlerden kaynaklanan kronik ağrıda kullanılıyor. Disk kaynaklı ve sakroiliak eklem kaynaklı ağrıda da uygulanıyor; ancak 2026 derlemesine göre bu alanlarda sonuçlar tutarsız.

Wisconsin çalışmasında ağrı ne kadar azaldı?
0–10 arası ağrı ölçeğinde ortalama puan işlem öncesi 6,42’den işlem sonrası 3,61’e indi. Çalışmada karşılaştırma grubu bulunmadığı için bu düşüşün tamamı işleme bağlanamıyor.

Bu konuda yeni bir araştırma var mı?
University of Washington’ın yürüttüğü ASTRAL denemesi 4 Şubat 2026’da başladı. Yaklaşık 300 hastada iki farklı radyofrekans tekniği sahte işlemle karşılaştırılacak; ana sonuçların Mart 2029’da tamamlanması bekleniyor.

Kaynaklar

• Abd-Elsayed A. ve ark. Outcomes of Thermal Radiofrequency Ablation of Lumbar Medial Branches as Treatment for Chronic Low Back Pain. Pain Ther. 2026;15(4):1101-1107
• Shokanov T. ve ark. Effectiveness of Radiofrequency Ablation for Chronic Low Back Pain: A Systematic Review of Sham-Controlled Randomized Controlled Trials. J Pain Res. 2026;19:571566
• ClinicalTrials.gov NCT07222462: ASTRAL, A Superiority Trial of Radiofrequency Ablation for Low Back Pain
• Pecoraro K. Lumbar radiofrequency ablation for lumbar facet joint pain. Nursing. 2026;56(4):29-35