AB’deki Gözlemler Türkiye İçin Uyarı Niteliğinde

Avrupa Birliği’nde yapılan gözlemler, Google’ın AI Modu’nun devreye girmesinin ardından bazı haber sitelerinin ziyaretçi sayılarında yüzde 50’ye varan düşüşler yaşadığını ortaya koydu. Uzmanlar, Türkiye’de de benzer bir etkinin görülebileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Google’ın yapay zeka destekli arama modu, okuyuculara sağladığı özet bilgilerle çoğu zaman ana kaynağa yönlendirmeyi gereksiz kılıyor. Bu durum, haber sitelerinin arama sonuçlarındaki görünürlüğünü ciddi şekilde azaltıyor.

Klasik Arama Dönüşüyor: 10 Mavi Bağlantıdan Sohbet Robotlarına

Google, geçen yıl arama motoruna entegre ettiği ‘AI Mode’ özelliğini tanıttı. Şirketin CEO’su Sundar Pichai, “Bu, aramanın tamamen yeniden tasarlanmasıdır” ifadelerini kullanarak sistemi duyurdu. Yaklaşık 20 yıldır ’10 mavi bağlantı’ formatında hizmet veren Google, artık kullanıcıların bir konu hakkında sohbet ederek detaylı yanıtlar almasına olanak tanıyan etkileşimli bir modeli benimsedi. Bu hamle, OpenAI’ın ChatGPT’siyle başlayan yapay zeka rekabetinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ancak Google’ın temkinli davrandığı belirtiliyor, zira şirketin en büyük gelir kaynağı olan arama faaliyetlerinden elde edilen gelirin 2024’te yaklaşık 200 milyar dolar seviyesine ulaştığı ve toplam gelirin yarısından fazlasını oluşturduğu biliniyor.

İlk Kez Düşüş İhtimali ve Yayıncılarla Gerilim

ABD’de devam eden bir tekel davasında ifade veren Apple yöneticisi Eddy Cue, yapay zeka kullanımının artması nedeniyle Google arama trafiğinin 22 yıl sonra ilk kez düşüş göstermiş olabileceğini öne sürdü. Google ise genel arama sorgularının artmaya devam ettiğini savunuyor. Diğer yandan, yapay zeka destekli özetlerin kullanıcıları doğrudan arama sayfasında bilgilendirmesi, internet yayıncılarıyla gerilime neden oldu. İtalya’daki gazete yayıncılarını temsil eden FIEG, Google hakkında resmi şikayette bulunarak bu özelliği “yayıncılar için trafik katili” olarak nitelendirdi. Federasyon, “Google’ın sunduğu bu hizmetler, yayıncıların ürettiği içeriklerle doğrudan rekabet ediyor ve aynı zamanda onların görünürlüğünü azaltarak reklam gelirlerini düşürüyor” açıklamasını yaptı.

Avrupa’da Soruşturma ve Türkiye’ye Geliş

İtalyan yayıncıların şikayeti yalnızca ulusal düzeyde kalmadı. Avrupa Birliği, Google’ın yapay zeka özetleri nedeniyle teknoloji devi hakkında kapsamlı bir soruşturma başlattı. Soruşturma, haber sitelerinin yönlendirme kaybına uğrayıp uğramadığını ve içeriklerinin uygun tazminat almadan kullanılmasını önlemeyi amaçlıyor. Komisyon yetkilileri, “Google’ın haberleri çalmasını engellemek için yayıncılara acilen vazgeçme seçeneği sunulmalı; soruşturma tamamlandığında değil, bugün” uyarısında bulunuyor. Google, AI Modu’nu Şubat 2024’te Türkiye’de de kullanıma açtı. Uzmanlar, yerel haber sitelerinin SEO stratejilerini yeniden gözden geçirmesi ve sosyal medyayı daha etkin kullanması gerektiğini vurguluyor.

Uzman Görüşü: Gazeteciliğin Ekonomik Temeli Sarsılıyor

Konuyla ilgili görüş bildiren Bilişim Teknolojileri Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Bu gelişme yalnızca teknolojik bir yenilik olarak değerlendirilemez; doğrudan dijital gazeteciliğin ekonomik ve yapısal temelini etkileyen bir dönüşüm anlamına geliyor” dedi. Kırık, kullanıcıların arama sayfasında yanıtı doğrudan görmeye başlamasıyla haber sitelerine tıklama ihtiyacının azaldığını, bunun da gazeteciliğin dijital gelir modelini temelden sarsan bir durum ortaya çıkardığını ifade etti. “Medya şirketlerini iflasa sürükleyebilir” diyen Kırık, içerik üretim maliyetini medya kuruluşları üstlenirken, kullanıcı trafiğinin önemli kısmının arama motoru sayfasında kaldığına dikkat çekti.

SEO’nun Geleceği ve Ekonomik Kayıplar

Prof. Dr. Ali Murat Kırık, SEO’nun geleceği açısından da büyük bir kırılma yaşandığını belirterek, “Eğer kullanıcı aradığı bilginin tamamını arama sayfasında görmeye başlarsa, klasik tıklama ekonomisine dayanan internet medyası modeli ciddi biçimde daralacaktır” şeklinde konuştu. Bu durumun internet medyasının reklam gelirlerinde düşüşe yol açacağını vurguladı. Ayrıca, Türkiye’den yabancı dijital platformlara reklam yoluyla aktarılan paranın 2024’te yaklaşık 158 milyar lira olduğu belirtiliyor. İstanbul Ticaret Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Berk Çaycı, “Bu kadar önemli bir rakamda döviz çıkışı olması Türkiye açısından ciddi bir kaynak kaybı olarak karşımıza çıkıyor” değerlendirmesini yaptı.