Nakit Kabul Zorunluluğu İdari Para Cezası Getiriyor
Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkan Vekili Avukat İbrahim Güllü, perakende satış yapan işletmelerin sadece nakit ödeme talep etmesinin yasaya aykırı olduğunu açıkladı. Güllü, “Perakende mal/hizmet satan (1. ve 2. sınıf tüccar) işletmeler için sadece nakit dayatması yasal değildir ve idari ihlal oluşturur. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Vergi Usul Kanunu (VUK) Genel Tebliğleri ile 3100 sayılı Kanun uyarınca, perakende satış/hizmet veren işletmeler Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz kullanmak ve EFT-POS özellikli cihazlarla banka/kredi kartı ödemelerini kabul etmek zorundadır” ifadelerini kullandı.
IBAN Açıklamasını Boş Bırakmak Vergi Kaçakçılığı Riskini Artırıyor
Avukat İbrahim Güllü, bazı işletmelerin nakit dayatmasıyla birlikte IBAN ile ödemede açıklama kısmının boş bırakılmasını istemesinin ciddi riskler taşıdığını belirtti. Güllü, “Nakit dayatmayla birleştiğinde IBAN kabul edip açıklama kısmını boş bırakma talebi vergi kaçırma suçunun unsurlarını taşıyabilir. Yargıtay içtihatlarına göre, banka havalesi/EFT’de açıklama boş bırakıldığında işlem ‘mevcut borcun ödenmesi’ olarak yorumlanır ve hasılat kaydı yapılmazsa vergi incelemesine konu olur” dedi. Bu tür uygulamaların Vergi Usul Kanunu kapsamında kaçakçılık fiili olarak değerlendirilebileceğini ve MASAK bildirimi ile adli soruşturma riski doğurabileceğini sözlerine ekledi.
Binlerce Liralık Ceza ve Hapis Riski Söz Konusu
Yasalara aykırı hareket eden işletmelere ağır yaptırımlar uygulanıyor. İbrahim Güllü, POS cihazı bulundurmayan veya kullanmayan işletmelere her tespit için özel usulsüzlük cezası kesildiğini aktardı. Güllü, “Ceza, VUK Mükerrer Md. 355; 2025-2026 itibarıyla binlerce TL’den başlar, tekrarında katlanır” bilgisini verdi. Kasıtlı hareket edilmesi ve vergi kaçırma amacının tespit edilmesi halinde ise vergi ziyaı cezası ve 18 aydan 5 yıla kadar hapis cezası riski bulunuyor.
Nakit ve Kart Ödemeleri Arasında Fiyat Farkı Yasak
Tüketicilerin en çok karşılaştığı sorunlardan biri olan nakit-kart fiyat farkı uygulaması da yasaklar kapsamında. Avukat Güllü, “5464 sayılı Kanun Md. 17/2 der ki; üye işyerleri, kart hamilinden kartın kullanılması dolayısıyla komisyon veya benzeri bir isim altında ilave bir ödemede bulunmasını isteyemez” diyerek bu uygulamanın açıkça yasak olduğunu vurguladı. Bu kurala aykırı davranan iş yerlerinin sözleşmelerinin feshedilebileceğini ve 1 yıl boyunca yeni sözleşme yapamayacaklarını belirtti.
Fazla Ödenen Komisyon Ücreti Nasıl Geri Alınır?
Kartla ödeme yaparken komisyon adı altında fazla ücret alınması durumunda tüketicilerin hukuki yollara başvurma hakkı bulunuyor. İbrahim Güllü, fazla ödenen tutarın iadesi için öncelikle Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurulması gerektiğini söyledi. Güllü, “Hakem heyetinden komisyon bedelinin yanında ticari faiz de talep edilebilir. Miktar, hakem heyetinin görev sınırı olan 186.000 TL ve üzeri ise ve arabuluculuk görüşmelerinde iade gerçekleşmezse Tüketici Mahkemesinde dava açılmalıdır” açıklamasını yaptı.
İspat İçin Şahit Beyanı Önem Taşıyor
Nakit dayatmasına maruz kalan tüketiciler, bu durumu ispatlamak için gizli ses veya video kaydı yapmamalı. Avukat Güllü, “Gizli ses kaydı, video veya fotoğraf genel kural olarak delil kabul edilmez. TCK Md. 133-134 gereğince konuşmaların gizlice kaydedilmesi / özel hayatın gizliliği suçu oluşturur ve hukuka aykırı delil sayılır” uyarısında bulundu. Bunun yerine, ödeme anında yanınızda bir şahit bulundurmanın veya işletmeyi CİMER, Maliye Bakanlığı veya Ticaret Bakanlığı’na şikayet etmenin en doğru yol olduğunu ifade etti.