Aziz Paulus’un İlk Vaaz Verdiği ve Ay Tanrısı Men’e Tapınılan Eşsiz Kent
Isparta’nın Yalvaç ilçesinde yer alan Psidia Antiokheia Antik Kenti, Roma İmparatorluğu’nun önemli merkezlerinden biriydi. M.S. 46-57 yılları arasında Aziz Paulus’un ziyaret ettiği kent, Hristiyanlık tarihi için büyük öneme sahip. Aynı zamanda, dünyada benzeri bulunmayan Ay Tanrısı Men Tapınağı’na ev sahipliği yapmasıyla da dikkat çekiyor. Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, tapınak için “Men antik dönemin Vatikanı kadar önemli bir yer. Ay tapınağının dünyada örnekleri yok” ifadelerini kullanıyor.
Hristiyanlığın İlk Misyonerlik Durağı ve Canlı Hac Merkezi
Psidia Antiokheia, Aziz Paulus’un ilk misyonerlik yolculuğunda üç kez uğradığı ve ilk vaazını verdiği yer olarak biliniyor. Bu konuşmanın ardından kentte toplu din değiştirmeler yaşandı. Aziz Paulus’un adına yapılmış en eski kilise olan St. Paul Kilisesi, onun vaaz verdiği sinagogun üzerine inşa edildi. Özellikle Güney Kore ve Latin Amerika’dan olmak üzere yılda yaklaşık 40 bin ziyaretçi ağırlayan kilise, 12 Temmuz’daki büyük ayinle hac merkezine dönüşüyor. Prof. Dr. Özhanlı, “Kente gelen 40 bin ziyaretçinin 38 bini hac için geliyor” diyerek bölgenin dini turizm potansiyeline dikkat çekiyor.
Kazılarda Ortaya Çıkan Sırlar: Kanser Muskası ve Kayıp Sağlık Merkezi
18 yıldır süren kazı çalışmalarında kentin sadece yüzde 10’luk kısmı gün yüzüne çıkarılabilmiş. Beş kilisenin açığa çıkarıldığı kazılarda, 2024 yılında bulunan bir muska dikkat çekti. Üzerinde yengeç betimlemesi olan muskanın, kanser hastası bir kadın için yapıldığı düşünülüyor. Prof. Dr. Özhanlı, Aziz Paulus’un bir sağlık sorunu nedeniyle bölgeye geldiğini belirterek, “Bir sağlık problemi olduğu belli; ama ne olduğunu bilmiyoruz. Tıbbi tedavi için geliyor. Daha Asklepion’unu bulamadık. O sağlık merkezini arıyoruz” açıklamasını yapıyor.
Roma Askeri Üssünden Pagan İnancının Merkezine
Milattan önce 285’li yıllarda kurulan kent, Roma İmparatoru Augustus döneminde askeri bir üs haline getirildi. Izgara planlı, taş döşeli caddeleri, kanalizasyon sistemi, tiyatrosu ve stadyumu ile döneminin gelişmiş kentlerinden biriydi. Kentin en önemli yapılarından biri ise 1600 rakımda bulunan Men Tapınağı. Anadolu’da Ay Tanrısı’nın kesin olarak bilinen tek tapınağı olan yapı, hacıların çile çektiği odalara ve sayısız hilal şeklindeki adak steline ev sahipliği yapıyor. Bu özellikleriyle antik dünyanın en önemli dini merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor.