New Mexico Davası Sosyal Medya Devlerinin Sorumluluğuna İlişkin Emsal Niteliğinde
Meta, Facebook ve Instagram platformlarında çocukları cinsel istismar ve insan ticareti ağlarından koruyamadığı iddiaları gerekçesiyle ABD’de ağır bir hukuki yenilgi aldı. New Mexico eyaletinde sonuçlanan davada jüri, şirketin tüketiciyi koruma yasalarını ihlal ettiğine ve platform güvenliği konusunda kullanıcıları yanılttığına hükmederek 375 milyon dolar sivil para cezasına çarptırılmasına karar verdi. Bu karar, sosyal medya platformlarının “sadece aracı” oldukları savunmasının artık yeterli olmayabileceğini gösteren dönüm noktalarından biri olarak yorumlanıyor.
Davanın temelini, 2023’te yayımlanan ve “Facebook Messenger, Instagram hesapları ve Stories gibi alanların çocukların hedef alınması, kandırılması ve cinsel amaçla pazarlanması için kullanıldığına” işaret eden kapsamlı bir araştırma oluşturdu. Soruşturma dosyalarındaki yazışmalar, bazı insan tacirlerinin genç kızların satışı için fiyat pazarlığını doğrudan platformlar üzerinden yaptığını, bazı görsellerin de Instagram üzerinden dolaşıma sokulduğunu ortaya koydu. Eski içerik denetçilerinin ifadeleri ise şüpheli içerikleri işaretlemelerine rağmen çoğu zaman sonuç alamadıklarını gösterdi.
New Mexico Başsavcılığı, Meta’nın ebeveynleri ve kullanıcıları yanılttığını ve çocukları korumak için yeterli önlem almadığını savundu. Kararın ardından şirket hükme itiraz edeceğini açıklarken, eyalet yetkilileri sürecin sadece para cezasıyla sınırlı kalmayabileceğini, daha güçlü koruma önlemleri talep edebileceklerini duyurdu. Bilişim Teknolojileri Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, kararı değerlendirirken, “Meta’ya verilen bu yüksek ceza, sosyal medya şirketlerinin artık ‘sadece platform sağlayıcı’ olduklarını savunarak sorumluluktan kaçamayacağını gösteriyor” ifadelerini kullandı.
Duruşmalarda, Meta’nın zararlı içeriği tespit ve bildirme kapasitesi en çok eleştirilen konular arasındaydı. Uzmanlar, Messenger’daki uçtan uca şifreleme planının istismar içeriklerinin tespitini daha da zorlaştırabileceği uyarısında bulunuyor. Prof. Dr. Kırık, sorunun sadece teknik yetersizlik olmadığını belirterek, “Dava, Facebook ve Instagram gibi platformların en büyük hatasının, riskleri bilmesine rağmen yeterince hızlı ve etkili önlem almaması olduğunu ortaya koyuyor” dedi.
Meta’nın bu yenilgisi, şirketin çocuk güvenliği konusundaki tek hukuki baskı değil. California’da açılan başka bir davada da bağımlılık yaratan özellikler nedeniyle olumsuz bir kararla karşılaşan şirket, birçok eyaletin başsavcısı tarafından da dava ediliyor. Uzmanlara göre bu gelişmeler, platformların daha sıkı yaş doğrulama sistemleri, gelişmiş ebeveyn kontrolleri ve daha etkin içerik denetimi gibi somut adımlar atmak zorunda kalacağı yeni bir dönemin habercisi.