Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), İktisadi Yönelim İstatistikleri ve Reel Kesim Güven Endeksi ile İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı’nın eylül 2026 sonuçlarını 21 Eylül 2026 tarihinde yayımladı. Verilere göre mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güven endeksi (RKGE-MA) bir önceki aya göre 0,1 puan artarak 102,5’e çıkarken, mevsimsellikten arındırılmamış endeks 102,8’den 102’ye geriledi. Aynı dönemde imalat sanayinde mevsimsellikten arındırılmış kapasite kullanım oranı (KKO) 0,6 puan artışla yüzde 74,1 oldu.

İki Gösterge, İki Farklı Sinyal

TCMB’nin aylık raporlarından ve ekonomi basınında yer alan açıklamalardan derlediğimiz son aylara ait veriler, reel kesim güveni ile kapasite kullanımının eylülde birbirinden ayrıştığını gösteriyor. Aşağıdaki iki tabloda, ulaşabildiğimiz ayların mevsimsellikten arındırılmış (MA) değerleri yer alıyor; veri yayımlanmayan veya kaynağını doğrulayamadığımız aylar tabloya dahil edilmedi.

Reel Kesim Güven Endeksi (Mevsimsellikten Arındırılmış)

İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı (Mevsimsellikten Arındırılmış, %)

Buradaki dikkat çekici nokta şu: eylülde kapasite kullanımı ağustostaki düşüşü telafi ederek mayıs seviyesine, yani 74,1’e geri döndü. Ama bu, dört ayda gerçek bir ilerleme olmadığı, sadece ağustostaki gerilemenin geri alındığı anlamına geliyor. Reel kesim güven endeksinin mevsimsellikten arındırılmış hali ise temmuzdan eylüle yükselişte (temmuz 101,2 → eylül 102,5).

Endeksi Yukarı ve Aşağı Çeken Kalemler

TCMB’nin anket detayında, reel kesim güven endeksini oluşturan alt sorulara verilen yanıtların eylülde hangi yönde etkili olduğu da ayrıca belirtiliyor. Endeksi yukarı çeken kalemler:

• Genel ekonomik durum değerlendirmesi
• Mevcut toplam sipariş miktarı
• Gelecek üç aya ilişkin toplam istihdam beklentisi
• Son üç aydaki toplam sipariş miktarı

Endeksi aşağı çeken kalemler ise şunlar oldu:

• Gelecek üç aya ilişkin ihracat sipariş beklentisi
• Mevcut mamul mal stok seviyesi
• Sabit sermaye yatırım harcaması
• Üretim beklentisi

Bu tablo, sanayicinin iç piyasaya (sipariş, istihdam) dönük görünümünün dış piyasaya (ihracat beklentisi) dönük görünümünden daha olumlu olduğunu gösteriyor. Yatırım harcamasının ve üretim beklentisinin endeksi aşağı çeken kalemler arasında yer alması da dikkat çekici; firmalar bugünkü siparişlerden memnun olsa da yeni yatırım ve üretim artışı konusunda temkinli davranıyor.

Arındırılmış ile Arındırılmamış Veri Neden Ayrışıyor?

TCMB’nin açıkladığı ham (mevsimsellikten arındırılmamış) reel kesim güven endeksi eylülde 102,8’den 102’ye, yani 0,8 puan geriledi; hâlbuki arındırılmış seri 0,1 puan yükseldi. Bu fark, anketin doğası gereği yıl içinde tekrar eden mevsimsel dalgalanmalardan kaynaklanıyor: örneğin yaz sonu-sonbahar başı geçişinde sanayicilerin beklentilerinde her yıl benzer yönde küçük hareketler görülüyor ve TÜİK/TCMB bu düzenli örüntüyü istatistiksel yöntemle ayıklayarak “arındırılmış” seriyi üretiyor. Kısacası ham veri tek başına yanıltıcı olabilir; asıl trend sinyali mevsimsellikten arındırılmış rakamda aranıyor.

Sıkı Para Politikası Sürerken Gelen Veri

Bu sanayi verileri, TCMB’nin sıkı para politikası duruşunu koruduğu bir dönemde açıklandı. Merkez Bankası, 10 Eylül 2026 tarihli Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını (politika faizi) yüzde 37’de, gecelik borç verme faizini yüzde 40’ta ve gecelik borçlanma faizini yüzde 35,5’te sabit tuttu. Yani reel kesim güveninin yatay-hafif yükselen, kapasite kullanımının ise dalgalı seyrettiği eylül ayı, politika faizinin değiştirilmediği bir ortama denk geldi. Bu, sanayideki toparlanma sinyallerinin faiz indirimi beklentisinden değil, mevcut koşullara uyum sürecinden kaynaklandığını düşündürüyor.

Bu Veriler Ne Anlama Geliyor?

Reel kesim güven endeksi, imalat sanayi firmalarına gelecek üç-on iki aylık dönemde sipariş, istihdam ve üretim beklentilerinin sorulduğu bir ankete dayanıyor; 100 puan üzeri iyimserliği, altı kötümserliği gösteriyor. Eylülde 102,5 puanla bu eşiğin üzerinde kalınması, sanayicinin genel tablo konusunda hâlâ temkinli bir iyimserlik taşıdığını gösteriyor, ancak artışın büyüklüğü (0,1 puan) sınırlı; bu bir ivmelenmeden çok bir yatay seyir olarak okunmalı.

Kapasite kullanım oranı ise fabrikaların kurulu üretim kapasitelerinin yüzde kaçını fiilen kullandığını ölçüyor ve sanayi üretimiyle doğrudan ilişkili, öncü bir gösterge kabul ediliyor. Eylüldeki yüzde 74,1’lik seviye, mayıs ayındaki seviyeye eşit; yani sanayi dört ayda net bir kapasite artışı yaşamadı, sadece ağustostaki geçici geri çekilmeyi telafi etti. Kapasite kullanımının milli gelir büyümesiyle ilişkisi ve büyüme rakamının nasıl okunması gerektiği için GSYİH nedir, büyüme rakamı nasıl okunur yazımıza bakılabilir.

Kaynak

TCMB, İktisadi Yönelim İstatistikleri ve Reel Kesim Güven Endeksi – İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı, Eylül 2026 (21 Eylül 2026 tarihli bülten). tcmb.gov.tr – Eğilim Anketleri